به گزارش پایگاه خبری تشکیلاتی بعثنا، زهرا مهری ثابت، معاونت رشد و کادرسازی بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان بنت‌الهدی صدر رشت، در یادداشتی تحلیلی، نسبت به اجرای طرح «بازآرایی ساختار و سازمان دانشگاه فرهنگیان» هشدار داد و این طرح را گامی در جهت فاصله گرفتن دانشگاه فرهنگیان از رسالت تربیت‌محور و مأموریت‌گرای خود دانست؛ طرحی که به‌گفته نویسنده، نه‌تنها مشکلات موجود را حل نمی‌کند، بلکه زمینه‌ساز استحاله هویتی این دانشگاه خواهد شد.

مدت زمان زیادی از تصویب طرح افزایش سقف سنی دانشگاه فرهنگیان نمی گذرد، طرحی که با وجود همه مخالفت ها و بدون نظر کارشناسی، تصویب شد. اکنون نیز خبر از طرح جدیدی است که سعی دارد به زعم خود باعث رفع مشکلات فعلی شود و در جهت برندسازی ملی از دانشگاه فرهنگیان برآید: طرح بازآرایی ساختار و سازمان دانشگاه فرهنگیان (یک دانشگاه ملی و ۳۱ دانشگاه استانی).

این طرح جدید با استناد بر ماده ۷ سیاست ها و ضوابط کیفیت بخشی دانشگاه فرهنگیان، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، طراحی، تصویب و ابلاغ شده است؛ طرحی که نه تنها مشکلات گذشته را حل نمی‌کند بلکه به نظر می‌رسد برخی خلاء ها و آسیب های اساسی را تشدید می کند.

دانشگاه فرهنگیان یک دانشگاه ماموریت‌گرا مانند دیگر دانشگاه های ماموریت گرا در کشور می‌باشد که سازمان و ساختار اختصاصی متناسب با اقتضائات خود را دارد. در تمامی دانشگاه های ماموریت گرا، ساختار تابع “رسالت” است. برای مثال در دانشگاه علوم پزشکی، پیوند آموزش و درمان در ساختار دیده شده است. اما در طرح جدید ساختار دانشگاه فرهنگیان، تمرکز بر «دانشکده محوری» و تجمیع اساتید در یک نقطه، تقلیدی سطحی از ساختار دانشگاه های کلاسیک وزارت علوم (مانند دانشگاه آزاد) است.

جدایی آموزش از تربیت؛ زنگ خطر سکولاریزه شدن ساختار

این رویکرد «دانشکده محور» به جای «تربیت محور» و جدا سازی علوم تربیتی از دیگر عرصه های تربیتی به صورت ناخودآگاه منجربه سکولاریزه شدن ساختار می شود. به این معنا که ساحت «تربیت»
از ساحت «آموزش تخصصی» جدا می شود. وقتی دانشجومعلم برای دروس تربیتی مجبور باشد صرفا به یک دانشکده مراجعه کند و سایر اوقات را در فضایی غیرتربیتی بگذراند، عملا پیام جدایی دین
و دانش و جدایی تزکیه و تعلیم به او مخابره می شود. این ساختار، تمایز دانشگاه فرهنگیان را از بین می برد و این سؤال را ایجاد می کند که اگر قرار است تربیت معلم صرفًا در قالب واحد های درسی ارائه شود، چه نیازی به دانشگاه مستقل وجود دارد؟

وزارت‌علومی شدن؛ انحلال آرام یک نهاد انسان‌ساز

این طرح بجای تقویت تربیت محوری، رسالت گرایی و ارتباط عمیق دانشگاه با مدرسه، بیشتر سمت الگو های دانشگاه های کلاسیک و غیر ماموریت گرا سوق یافته است و همین امر خطر استحاله هویتی و فاصله گرفتن دانشگاه فرهنگیان از رسالت واقعی خود را ایجاد می‌کند.

دانشگاه فرهنگیان یک دانشگاه ماموریت محور است و هدف آن بازآفرینی هویت تربیتی و فرهنگی معلم ایرانی_اسلامی می‌باشد؛ وزارت علومی شدن و همتراز قرار دادن دانشگاه فرهنگیان با سایر دانشگاه ها، یعنی دور شدن از این آرمان؛ یعنی انکار کردن نقش خطیر دانشگاه فرهنگیان در جامعه و اولویت پیدا کردن آموزش بر تربیت حرفه ای، تمرکز بر تبدیل معلم به ماشین مقاله نویس و تضعیف روحیه تربیتی و معنوی دانشگاه.

وزارت علومی شدن دانشگاه فرهنگیان، یعنی دگرگونی هویتی آرام و خاموش این دانشگاه و منکر شدن ارزش و فلسفه‌ی وجودی این کارخانه انسان سازی. هدف دانشگاه فرهنگیان انتقال دانش نیست بلکه هدف ایجاد هویت و زیست معلمانه است. اگر دانشگاه فرهنگیان در هدف گذاری با سایر دانشگاه ها تفاوتی نداشته باشد، اساسا دیگر بودن دانشگاه فرهنگیان لزومی نخواهد داشت.

هر اصلاح ساختاری باید از مسیر نیاز و احتیاج و دلیل وجود دانشگاه فرهنگیان بگذرد. آنچه متمایز می کند این دانشگاه را از سایر دانشگاه ها، تربیت معلم است و اساسا ساختار باید مقوم ماموریت تعلیم معلم باشد. ساختار امروز برآمده از نیاز دانشگاه فرهنگیان نیست و تربیت معلم را بهبود نمی بخشد بلکه بجای تاکید بر امور فرهنگی و تربیتی، بر پژوهش محوری تاکید می کند و مفهوم پژوهش به شیوه ای که امروزه اجرا می‌شود، موثر نیست چرا که مقام معظم رهبری می فرمایند پژوهش ها در دانشگاه ها باید به حل مسائل کمک کنند. حال آنکه در دانشگاه فرهنگیان یعنی حل مسئله مدرسه، چالش ها و آسیب های دانش آموزان و تربیت تحصیلی.

تمرکززدایی افراطی و تهدید انسجام ملی

با بازآرایی ساختار و سازمان دانشگاه فرهنگیان و تفویض اختیار به استان ها جهت نحوه اداره آن، دیگر بر حاکمیتی بودن دانشگاه فرهنگیان توجه نمی شود و اختیار و نظارت از سازمان مرکزی برداشته می شود و اختیارت به استان ها داده می شود و در ادامه می تواند منجر به تجزیه هویتی و تضعیف انسجام اجتماعی و هویت ملی می‌شود.

این نگاه افراطی به تمرکززدایی در دراز مدت می تواند منجر به تغییرات جدی در نظام تعلیم و تربیت شود و همچنین در برخی از استان ها، سیاست را به میدان آموزش و پرورش بیاورد که می‌تواند منجر به دور شدن از آموزش ملی شود که در ادامه یکپارچگی تربیت را در کشور از بین می‌برد و موجب واگرایی گفتمانی و تربیتی خواهد شد. ورود بازی سیاست در ساختار دانشگاه فرهنگیان آسیب است و پیشنهاد ساختار جدید هم مقوم این ایده است.

این امر تضعیف وحدت و انسجام ملی در جامعه را به دنبال خواهد داشت؛ چراکه معلمان به عنوان انتقال دهنده ارزش ها، دیگر نمی‌توانند معانی و مفاهیم مشترک را انتقال دهند زیراکه هر استان تصمیم خواهد گرفت که چه نوع مفاهیمی در دانشگاه فرهنگیان منتقل و چه نوع معلمی تربیت شود که انتقال دهنده ارزش ها و اهداف های مدنظر به دانش آموزان باشد.

چالش زیرساخت‌ها و تضعیف زیست شبانه‌روزی

همچنین به دلیل نبود زیرساخت های لازم، درصورت اجرای این ساختار، یا باید دانشجوها را شیفت بندی کرد که به این ترتیب اصل شبانه روزی بودن دانشگاه فرهنگیان زیر سوال می رود و یا باید دانشگاه مختلط شود.

موضوع تربیت معلم در دانشگاه فرهنگیان را بجای همسو کردن با وزارت علوم، باید با سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی هم افق کرد چرا که سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، مفاد درسی را تعیین می کند و دانشگاه فرهنگیان نیز باید معلم را برای مفاد درسی تربیت کند و نه اینکه مدل تغییر رشته هایش را بر اساس وزارت علوم تعیین کند.

ما مدافع وضع موجود نیستیم اما تغییر ساختار، نه تنها ما را به وضع مطلوب نمی رساند بلکه وضع موجود را بدتر می کند.

ساختار جدید بدون پشتوانه کارشناسی، بدون آینده نگری، بدون توجه به مسئله دانشگاه فرهنگیان، بدون رعایت اصل تدریج، بدون در نظر گرفتن اقتضای استان ها و بدون نظرخواهی از عموم کارشناسان و بدنه دانشگاه تصویب و ابلاغ شده است، در صورت اجرا شدن چالش های زیادی را به همراه خواهد داشت.

لذا ما خواستار توقف این طرح هستیم، طرحی که مبتنی بر نیاز های موجود نیست.