نگاه مبتنی بر فلسفه تاریخ
اگر از عاشورا برای دفاع مقدس درس گرفتیم، دفاع مقدس خود مرحلهای برای آمادهشدن در مسیر بزرگتر تاریخ مقاومت است.
اگر از عاشورا برای دفاع مقدس درس گرفتیم، دفاع مقدس خود مرحلهای برای آمادهشدن در مسیر بزرگتر تاریخ مقاومت است.
به گزارش پایگاه خبری تشکیلاتی بعثنا دبیرخانه راه اوینی در یادداشتی نوشت: آوینی در روایتهای خود همواره تلاش میکرد تاریخ معاصر، بهویژه دفاع مقدس، را در پیوند با تاریخ معنوی و الهی گذشته تحلیل کند. او معتقد بود حوادث بزرگ تاریخی را نمیتوان صرفاً در چارچوب زمان و مکان محدود فهمید، بلکه باید آنها را در امتداد یک «جریان تاریخیِ معنادار» دید. یکی از مهمترین نمودهای این رویکرد، پیوند دادن دفاع مقدس با حادثه عاشورا و واقعه کربلاست؛ پیوندی که روایت را از سطح ثبت رخدادهای نظامی و سیاسی فراتر میبرد و آن را به سطحی معنوی، اخلاقی و تمدنی ارتقا میدهد.

برای آوینی، کربلا صرفاً یک واقعه تاریخی یا یک نقطه جغرافیایی نبود. همانگونه که خود میگوید: «بسیجی عاشق کربلاست و کربلا را تو مپندار که شهری است در میان شهرها و نامی است در میان نامها. نه، کربلا حرم حق است…» در این نگاه، کربلا نماد یک انتخاب تاریخی است؛ انتخاب ایستادن در سمت حق، حتی اگر به قیمت جان تمام شود. دفاع مقدس نیز در امتداد همین معنا فهم میشود: تجسم دوباره همان روح مقاومت، ایثار و مسئولیتپذیری انسان در تاریخ معاصر ایران.
شباهت عاشورا و دفاع مقدس در نگاه آوینی، شباهتی سطحی یا احساسی نیست. او این دو را از حیث «ماهیت انسانی» به هم پیوند میزند. در هر دو، انسان در موقعیت انتخاب قرار میگیرد؛ انتخاب میان راحتطلبی و ایستادگی، میان ماندن در حاشیه یا حضور در میدان. همانگونه که یاران امام حسین علیهالسلام مسئولیت تاریخی خود را پذیرفتند، رزمندگان دفاع مقدس نیز با آگاهی و تعهد، وارد میدان شدند. از این منظر، دفاع مقدس نه یک حادثه مقطعی، بلکه حلقهای از «سلسله مقاومت انسان مؤمن در طول تاریخ» است.
آوینی با این پیوند، گذشته و حال را به هم متصل میکند، اما در همینجا متوقف نمیشود. جمله معروف او که میگوید: «…ما میآییم تا بر خاک تو بوسه زنیم و آنگاه روانه دیار قدس شویم» افق روایت را به آینده میگشاید. «دیار قدس» در این بیان، صرفاً یک مقصد جغرافیایی نیست؛ نماد ادامه مسیر مقاومت در مقیاسی جهانی است. یعنی اگر از عاشورا برای دفاع مقدس درس گرفتیم، دفاع مقدس خود مرحلهای برای آمادهشدن در مسیر بزرگتر تاریخ مقاومت است.
در این نگاه، دفاع مقدس پایان راه نیست، بلکه یک منزل از مسیری طولانی است؛ مسیری که مقصد آن، تحقق عدالت، آزادی انسان و ایستادگی در برابر نظام سلطه در هر زمان و مکان است. به همین دلیل، روایت دفاع مقدس در آثار آوینی همواره حامل یک سؤال ضمنی است: اکنون نوبت کدام میدان است و ما برای کدام مسئولیت تاریخی باید آماده شویم؟
این نگاه فلسفی به تاریخ، روایت دفاع مقدس را از سطح صرفاً ملی و سیاسی فراتر میبرد و آن را در بستر جهانی مقاومت، ایثار و معنویت قرار میدهد. دفاع مقدس در این چارچوب، نه فقط بخشی از تاریخ ایران، بلکه بخشی از تاریخ زنده اخلاق و انسانیت است. آوینی با روایت خود، مخاطب را به این فهم میرساند که تاریخ هنوز ادامه دارد و هر نسل، سهمی از این مسئولیت تاریخی بر دوش دارد.