به گزارش پایگاه خبری تشکیلاتی بعثنا، در ادامه برگزاری دهمین دوره مقدماتی و تخصصی نظام مباحث (نظام توحیدی) در آموزش و پرورش، نشست‌های تخصصی بخش دوم این دوره در مجتمع فرهنگی یاوران مهدی برگزار شد. این جلسات با واکاوی دقیقِ روند تحول نهاد آموزش در غرب، بحران هویت در نظام آموزشی کشور و چیستی تمدن اسلامی، افق‌های جدیدی را پیش روی دانشجومعلمان قرار داد. در ادامه، مشروح گزارش روزهای چهارم، پنجم و ششم این دوره تخصصی تقدیم نگاه شما می‌گردد:

روز چهارم؛ جایگاه نظام آموزشی در غرب و مسئله توسعه

چهارمین روز این دوره با حضور دکتر ابوالفضل رحیمیان و با محوریت «جایگاه نظام آموزشی در غرب» برگزار شد. وی با تشریح تحولات تاریخی غرب پس از کنار گذاشتن دین از مرکز تنظیم‌گری اجتماعی، به نقش جدید دولت-ملت و قوانین در نظم‌بخشی به جامعه اشاره کرد.

دکتر رحیمیان با بیان اینکه جامعه جدید نیازمند انسانی هماهنگ با نظم نوین بود، افزود: «مدرسه تنها محل انتقال دانش نبود، بلکه نظم اجتماعی را نیز به دانش‌آموز منتقل می‌کرد. دانش‌آموز باید زمان مشخصی به مدرسه می‌آمد، قواعد را رعایت می‌کرد و در چارچوب یک نظام ارزیابی فعالیت می‌نمود.»

وی در ادامه به نقد نگاه مارکسیستی به آموزش و پدیده «برنامه درسی پنهان» پرداخت و با اشاره به گره خوردن آموزش با مفهوم «توسعه» پس از جنگ جهانی دوم، از کمرنگ شدن فهم فرهنگی انتقاد کرد. استاد رحیمیان در پایان با اشاره به مسئله اساسی نظام آموزشی ایران تصریح کرد: «انسان ایرانی باید خود و فرهنگ خود را پیدا کند و سپس نظام متناسب با آن را به‌وجود آورد؛ نظام آموزشی زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را ایفا کند که نسبت آن با فرهنگ، هویت و نیازهای جامعه مشخص باشد.»

روز پنجم؛ سیر تحولات آموزش در ایران و ضرورت الگوی بومی

پنجمین روز از این دوره مقدماتی، با حضور حاج آقای خاکی و با موضوع «سیر تحولات نهاد آموزش و پرورش در ایران» پیگیری شد. در این نشست، وابستگی ساختاری نظام آموزشی ایران به الگوهای سنجش غربی (مانند آزمون‌های PISA و PIRLS) مورد نقد جدی قرار گرفت و تأکید شد: «به جای پذیرشِ کورکورانهٔ استانداردهای جهانی، باید به سمت تشکیل یک “نهاد سنجشِ مستقل و بومی” برای جهان اسلام و کشورهای هم‌فرهنگ حرکت کرد تا ارزیابی دانش‌آموزان بر اساس نیازهای تمدنی خودمان صورت گیرد.»

در ادامه، با مقایسه «مکتب‌خانه» به‌عنوان نهاد اصیل و جامعه‌محورِ آموزش در ایران و «مدرسه مدرن وارداتی»، از تقلید کورکورانه متدهای کنترل‌گرای غربی انتقاد شد. استاد خاکی با یادآوری تجربه تاریخی دارالفنون، راهبرد «به‌گزینی» را پیشنهاد داد؛ راهبردی که در آن دانش فنی غرب بدون پذیرشِ هندسه معرفتی بیگانه اخذ می‌شود. وی در پایان رسالت امروز معلمان را چنین توصیف کرد: «معلم باید از زمینی که روی آن ایستاده است آگاه باشد؛ چرا که تحول در تربیت آینده، بدون پشتوانه هویتی ممکن نیست.»

روز ششم؛ مؤلفه‌های تمدن‌سازی و الگوی راهبردی «مِن‌فی‌إلی»

ششمین روز از این دوره تخصصی با حضور استاد علی محمدی و استاد ابراهیمیان و با محوریت «چرایی، چیستی و چگونگی تمدن اسلامی» برگزار شد.

در بخش نخست، استاد علی محمدی با تشریح ارکان بنیادین تمدن، توسعه عقلانیت و فراملیتی بودن را از ویژگی‌های تمدن زنده دانست و خاطرنشان کرد: «تمدن مقتدر باید قدرت “جریان‌سازی” داشته باشد و بتواند ضمن حفظ اصالت و فناوری بومی خود، عناصر سایر تمدن‌ها را در سه فرآیند “جذب، هضم و دفع” مدیریت کند.»

در ادامه، استاد ابراهیمیان با معرفی الگوی راهبردی «مِن-فی-إلی» (از کجا، در چه شرایطی و به کدامین سو)، بر لزوم بازخوانی اسناد هویتی همچون شاهنامه فردوسی برای درک نبرد شناختی تأکید کرد. وی با بیان اینکه آغاز هویت از افسانه‌ها و اسطوره‌ها، زمینه‌ساز کنشگری در تاریخ است، گفت: «اصل نبرد و رسالت اساسی معلمان امروز، زنده نگه‌داشتن سقف آرزوها، اهداف و اشتیاق دانش‌آموزان است و نباید اجازه دهیم سطح رویاهای نسل جدید افت کند.»

استاد ابراهیمیان با نقد شیوه آغاز تربیت در مدارس که صرفاً از احکام شروع می‌شود، رسالت بنیادین معلم را این‌گونه جمع‌بندی کرد: «رسالت بنیادین معلم، بیدار کردن فطرت با طرح پرسش‌های بنیادین (من کیستم، چه می‌خواهم و چه خواهم کرد) است تا با پاسخی مستدل، زمینه حرکت توحیدی و تمدن‌ساز دانش‌آموز رقم بخورد.»